ทำไมโศกนาฏกรรมไฟไหม้ซ้ำรอย? เมื่อความปลอดภัยเป็นเพียง 'ผักชีโรยหน้า'?

จาก “ซานติก้า” ถึง “โรงเบียร์ลาดพร้าว” ถอดบทเรียนไฟไหม้สถานบันเทิง กับทางรอดที่เราเลือกได้
ถ้าพูดถึงชื่อ “ซานติก้าผับ” “เมาเท้นบี” มาจนถึงเหตุการณ์ล่าสุดที่ “โรงเบียร์ลาดพร้าว” เชื่อว่าหลายคนคงใจหาย เพราะทุกครั้งที่เกิดไฟไหม้ในสถานบันเทิง มักจะตามมาด้วยความสูญเสียครั้งใหญ่เสมอ

ทำไมไฟไหม้ซ้ำรอย

ถ้าเราลองมาแกะรอยดูดีๆ จะพบว่าจุดเริ่มต้นมักคล้ายกัน เคสซานติก้าที่โด่งดัง สาเหตุจากการจุดเอฟเฟกต์ต่างๆ ส่งผลให้เสียชีวิต 67 ราย เคสเมาเท้นบี สาเหตุเกิดจากไฟฟ้าลัดวงจร ส่งผลให้ผู้คนเสียชีวิต 26 ราย และเคสโรงเบียร์ลาดพร้าว คาดว่าสาเหตุมาจากไฟฟ้าลัดวงจรเหมือนกัน ส่งผลให้จำนวนผู้เสียชีวิตถึง 33 ราย แต่สิ่งที่ทำให้สถานการณ์บานปลาย จนกลาย เป็นโศกนาฏกรรม มักมาจาก “กับดัก” ภายในอาคาร เช่น ไฟดับมืดสนิท ทางเดินแคบ มีสิ่งของกีดขวาง และประตูหนีไฟ ที่ถูกปิดตายหรือมีไม่เพียงพอ

ปัจจัยโศกนาฏกรรมที่คล้ายกัน

ตามมาตรฐานความปลอดภัยและกฎหมายควบคุมอาคาร สถานที่ที่มีคนรวมตัวกันหนาแน่นอย่างสถานบันเทิงหรืออาคาร สาธารณะ ต้องมีทางหนีไฟอย่างน้อย 2 ทางขึ้นไป แยกออกจากกันอย่างชัดเจน ไม่มีสิ่งกีดขวาง และต้องใช้งานได้ตลอดเวลา (ยิ่งอาคารใหญ่หรือคนเยอะ ยิ่งต้อง มีทางออกเพิ่มมากขึ้นตามสัดส่วน) เพื่อที่ว่าหากทางออกหลักเกิดไฟท่วม หรือควันปิดทะลุ ไม่ได้ เราจะได้มี “ทางเลือกที่สอง” ในการเอาชีวิตรอด ไม่ใช่ไปกระจุกกันจนเหยียบกันซ้ำเติมเหตุการณ์

“ทางออก” ต้องมีมากกว่ากี่ทาง

วินาทีที่เกิดเหตุ สิ่งที่น่ากลัวที่สุดไม่ใช่เปลวไฟ แต่คือ “ควันพิษและความมืด“ นี่คือวิธีพาตัวเองรอดออกมาให้ปลอดภัยที่สุด

ตามหาป้าย EXIT: ทันทีที่ได้ยินเสียงเตือนภัยหรือเห็นความผิดปกติ อย่าเพิ่งห่วงของ กวาดสายตามองหาป้ายไฟ ทางออกที่ใกล้ที่สุดทันที
หมอบต่ำ คลานหนีควัน: ควันไฟและแก๊สพิษลอยสูง ถ้ายืนเดินเราจะสูดควันเข้าไปเต็มๆ จนหมดสติในไม่กี่วินาที ให้ก้มตัวต่ำ ย่อเข่า หรือคลานราบไปกับพื้น เพราะอากาศบริสุทธิ์ที่พอหายใจได้จะอยู่สูงจากพื้นไม่เกิน 1 ฟุตเท่านั้น
เสื้อชุบน้ำปิดจมูก: ถ้าหาผ้าหรือเสื้อแถวนั้นได้ ให้ชุบน้ำแล้วนำมาปิดปากและจมูกเพื่อช่วยกรองควันและไอร้อนอีกชั้น
ใช้ “หลังมือ” เช็กประตู: ก่อนจะผลักประตูบานถัดไปเพื่อหนี ให้ใช้ หลังมือ แตะที่ตัวบานหรือลูกบิดเบาๆ เพราะ หลังมือมีความไวต่อความร้อนสูง ถ้าแตะแล้วรู้สึกร้อน ห้ามเปิดเด็ดขาด! เพราะข้างหลังคือทะเลเพลิง ให้รีบหาทางอื่น
ห้องน้ำคือ “กับดักตาย” ห้ามเข้าเด็ดขาด: หลายคนคิดว่าห้องน้ำมีน้ำน่าจะปลอดภัย แต่ความจริงคือห้องน้ำส่วนใหญ่ ไม่มีทางทะลุออกไปนอกอาคาร และควันไฟจะถูกดูดเข้าไป จนขาดอากาศหายใจได้ง่ายที่สุด

ทำยังไงให้รอดชีวิตจากกองไฟ

ระบบความปลอดภัยที่ใช้งานได้จริง ไม่ใช่แค่ติดไว้ตรวจผ่าน

การป้องกันไม่ให้ประวัติศาสตร์ซ้ำรอย เจ้าของสถานที่ต้องมั่นใจว่าอุปกรณ์ความปลอดภัยมีจำนวนเพียงพอและ “พร้อมใช้งานตลอด“ ถังดับเพลิงและระบบสปริงเกอร์ต้องเข้าถึงง่าย ไม่มีอะไรมาวางบัง ป้ายทางหนีไฟ ไฟฉุกเฉินต้องสว่างชัด แม้ไฟดับ และประตูหนีไฟต้องผลักออกง่ายจากด้านใน ห้ามเอาโต๊ะเก้าอี้หรือสิ่งกีดขวางไปวางขวางเด็ดขาด

แต่ปัญหาคือ ในความเป็นจริง เรื่องพวกนี้มักถูกทำแบบ “ผักชีโรยหน้า” คือตรวจผ่านเป็นครั้งคราวตอนโดนเช็กตามกฎหมาย แล้วก็ปล่อยปละละเลยจนอุปกรณ์ชำรุดในวันที่ต้องใช้งานจริง

ระบบความปลอดภัยที่ใช้งานได้จริง